İkinci əl avtomobil alarkən nələrə diqqət etməli?
Doğru ikinci əl avtomobili tapmaq şans deyil, ardıcıl yoxlamalar işidir. Bu bələdçidə elana baxarkən, satıcı ilə danışarkən, avtomobilin başında və notariusda nə etməli olduğunuzu addım-addım izah etdik.
1. Elana baxarkən: ilk ələmə
Avtomobilə baxmağa getməzdən əvvəl elandakı məlumatlar pis avtomobillərin çoxunu ələməyə kifayət edir. Bunlara baxın:
- Qiymət bazardan çox aşağıdır? Oxşar il, yürüş və komplektasiyadakı elanlardan nəzərəçarpacaq dərəcədə ucuzdursa, səbəbini mütləq soruşun. Ağır qəza, yüksək yürüş və ya xroniki nasazlıq çox vaxt qiyməti aşağı salır.
- Rənglənmiş-dəyişdirilmiş hissələr açıq yazılıb? “Rəngsiz”, “vurulmayıb” kimi ifadələri ekspertiza ilə təsdiqləmədən qəbul etməyin.
- Avtomobil haradan gətirilib? Xaricdən idxal olunmuş avtomobillərdə tarixçə hesabatı xüsusilə vacibdir.
- Fotolar: gün işığında müxtəlif bucaqlardan çəkilmiş fotolar etibar yaradır. Tək bucaq, gecə və ya yaş zəmində çəkilmiş fotolar qüsurları gizlədə bilər.
Məsləhət: Hayırlansın tətbiqinə elanın ekran görüntülərini yükləyərək qiymət, yürüş və vəziyyət məlumatlarının uyğunluğunu saniyələr içində yoxlaya bilərsiniz.
2. Satıcı ilə telefonda danışarkən
- Avtomobil kimin adına qeydiyyatdadır? Satıcı mülkiyyətçi deyilsə, etibarnaməsinin olub-olmadığını soruşun.
- VIN (ban nömrəsi) istəyin. Onunla avtomobilin tarixçəsini yoxlaya bilərsiniz.
- Texniki xidmətlər harada edilib, fakturalar varmı?
- Avtomobil girovda, həbsdə və ya kredit borcunda varmı? Bunlar alqı-satqını əngəlləyir.
- Son texniki baxış nə vaxt olub?
3. Avtomobilin başında: xarici yoxlama
- Panel aralıqları: qapı, kapot və baqaj aralıqları iki tərəfdə bərabər olmalıdır. Qeyri-bərabər aralıq zərbə və ya dəyişdirilmiş hissə əlaməti ola bilər. Ətraflı: rənglənmiş-dəyişdirilmiş hissə necə bilinir.
- Rəng tonu: avtomobilin ətrafında dolanıb müxtəlif bucaqlardan baxın. Ton fərqi rənglənmiş hissəni üzə çıxarır.
- Boltlar: kapot və qanad boltlarında açar izi hissənin söküldüyünü göstərir.
- Şüşələr və fənərlər: şüşələrin istehsal ili bir-birinə yaxın olmalıdır; tək fərqli şüşə dəyişdirilmiş ola bilər.
- Təkərlər: qeyri-bərabər aşınma razval-sxojdeniya və ya alt hissə problemini göstərə bilər. Təkərin yaşını DOT kodundan yoxlayın.
4. Salon və yürüş
Sükanın, sürət qolunun, pedalların və sürücü oturacağının aşınması göstərilən yürüşlə uyğun olmalıdır. 60 min km-də aşınmış pedal rezinləri şübhə yaradır. Yürüşün doğruluğunu yoxlamaq üçün yürüşün azaldılması necə bilinir yazısını oxuyun.
İkinci əl avtomobilin yürüşü nə qədər olmalıdır? Tək düzgün rəqəm yoxdur. İldə orta hesabla 15–20 min km normal sayılır. Müntəzəm xidmət görmüş 180 min km-lik avtomobil baxımsız 90 min km-likdən daha sağlam ola bilər. Vacib olan yürüşün sənədlərlə uyğun olmasıdır.
5. Mühərrik və test sürüşü
- Mühərriki soyuq halda işə salmağı xahiş edin. İsti mühərrik bəzi problemləri gizlədir.
- Mavi tüstü yağ yandırmağa, sıx ağ tüstü araqat probleminə, qara tüstü yanacaq tənzimlənməsinə işarə edə bilər.
- Yağ qapağının içində köpük və ya majonez qıvamında çöküntü olmamalıdır.
- Test sürüşündə şəhər içi, yoxuş və mümkünsə yüksək sürəti yoxlayın. Sükan yana çəkməməli, əyləcdə titrəmə olmamalıdır.
- Avtomatik sürətlər qutusunda tıxacda ötürmə keçidlərini diqqətlə hiss edin.
6. Ekspertiza: son qərardan əvvəl şərtdir
Nə qədər diqqətli baxsanız da, müstəqil diaqnostika mərkəzi boya qalınlığını, kuzovu, mühərriki, sürətlər qutusunu və alt hissəni cihazlarla yoxlayır. Xərci adətən alıcı ödəyir; bunu almaqdan imtina edəcəyiniz pis avtomobilin xərci ilə müqayisə edin. Ətraflı: ekspertiza qiyməti və hesabatı.
7. Rəsmi yoxlamalar
- Həbs, girov və axtarış: alqı-satqı zamanı notarius yoxlayır, amma əvvəlcədən rəsmi elektron xidmətlər vasitəsilə yoxlamaq vaxt qazandırır.
- Cərimələr: avtomobilə yazılmış ödənilməmiş cərimələri yoxlayın.
- İdxal avtomobilləri: xarici tarixçə hesabatları qəza, sel və yürüş qeydlərini göstərə bilər.
8. Bazarlıq
Ekspertizada çıxan hər tapıntı bazarlıqda konkret arqumentdir. “Sol ön qanad rənglənib, arxa təkərlər dəyişməlidir, qayış dəyişmə vaxtı çatıb” kimi siyahı ilə danışmaq ümumi endirim istəməkdən daha təsirlidir. Hayırlansın hesabatındakı bazarlıq mesajı bunun üçündür.
9. Notarius və ödəniş
Alqı-satqı müqaviləsi notarius (o cümlədən ASAN xidmət mərkəzlərindəki notariuslar) tərəfindən təsdiqlənir, sonra avtomobil Dövlət Yol Polisində yeni mülkiyyətçinin adına qeydiyyata alınır. Avtomobilin icbari sığortası olmalıdır. Böyük məbləğləri nağd daşımaq əvəzinə bank köçürməsinə üstünlük verin. Bütün addımlar: ikinci əl avtomobil alarkən görüləcək işlər.
Qısa yoxlama siyahısı
- Qiymət, yürüş və il bazara uyğundurmu?
- Tarixçə, həbs və girov yoxlanılıbmı?
- Panel aralıqları və rəng tonu bərabərdirmi?
- Şüşə və təkər tarixləri uyğundurmu?
- Salonun aşınması yürüşlə uyğundurmu?
- Mühərrik soyuq halda işə salınıbmı?
- Test sürüşü edilibmi?
- Müstəqil ekspertiza edilibmi?
- Xidmət fakturaları görülübmü?
- Satıcı mülkiyyətçidir, avtomobil təmizdirmi?
Tez-tez verilən suallar
İkinci əl avtomobil alarkən ilk nəyə baxılır?
Əvvəlcə elandakı qiymət, yürüş və ilin bazara uyğunluğuna, sonra tarixçəyə və rənglənmiş-dəyişdirilmiş hissə məlumatına baxılır. Bunlar uyğun deyilsə, avtomobilə baxmağa getmədən ələmək vaxt qazandırır.
Ekspertizasız avtomobil almaq olar?
Tövsiyə olunmur. Gözlə yoxlama boya qalınlığını, alt hissəni və sürətlər qutusunu tam göstərə bilməz. Ekspertiza xərci sonradan çıxa biləcək xərclərlə müqayisədə kiçikdir.
İkinci əl avtomobilin yürüşü nə qədər olmalıdır?
Tək hədd yoxdur. İldə 15–20 min km ortalamadır. Yürüşün xidmət fakturaları ilə uyğun olması rəqəmin özündən daha vacibdir.
Əlaqəli bələdçilər
Rənglənmiş-dəyişdirilmiş hissə necə bilinir?
Rənglənmiş və dəyişdirilmiş hissə məlumatı ikinci əl avtomobilin həm qiymətinə, həm də qəza tarixçəsinə birbaşa təsir edir. Gözlə və sadə ölçmələrlə nələri tuta biləcəyinizi izah etdik.
Avtomobilin tarixçəsi necə yoxlanılır?
Tarixçə yoxlaması pulu ödəməzdən əvvəl avtomobil haqqında qeydə alınanları göstərir. İkinci əl alarkən ən əsas yoxlamalardan biridir.
Yürüşün azaldılması necə bilinir?
Yürüşü azaldılmış avtomobil həm artıq pul ödəməyinizə, həm də gözlənilməz xidmət xərclərinə səbəb olur. Yoxlaya biləcəyiniz konkret izlər bunlardır.
Ekspertiza qiyməti və ekspertiza hesabatı
Ekspertiza ikinci əl avtomobil alarkən edilə biləcək ən yaxşı investisiyadır. Qiymətin nədən asılı olduğunu və hesabatı necə oxuyacağınızı ümumiləşdirdik.
Bu məzmun ümumi məlumat məqsədlidir; hüquqi və ya texniki məsləhəti əvəz etmir. Rüsum və qanunvericilik dəyişə bildiyindən rəsmi mənbələrdən aktual vəziyyəti yoxlayın.